Σάββατο 6 Αυγούστου 2022

ΟΔΗΓΊΑ 2010/32/ΕΕ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ της 10ης Μαΐου 2010 για την εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στο νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα, η οποία συνήφθη από τις οργανώσεις HOSPEEM και EPSU

 




1.6.2010   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

L 134/66


ΟΔΗΓΊΑ 2010/32/ΕΕ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ

της 10ης Μαΐου 2010

για την εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στο νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα, η οποία συνήφθη από τις οργανώσεις HOSPEEM και EPSU

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 155 παράγραφος 2,

την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)

Σύμφωνα με το άρθρο 155 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να ζητούν από κοινού την εφαρμογή των συμφωνιών που συνάπτουν, σε ενωσιακό επίπεδο, για θέματα που καλύπτονται από το άρθρο 153 της ΣΛΕΕ, με απόφαση του Συμβουλίου που λαμβάνεται μετά από πρόταση της Επιτροπής.

(2)

Με επιστολή της 17ης Νοεμβρίου 2008, οι ευρωπαϊκές οργανώσεις κοινωνικών εταίρων HOSPEEM (Ευρωπαϊκή Ένωση Εργοδοτών του Νοσοκομειακού και του Υγειονομικού Τομέα, τομεακή οργάνωση που εκπροσωπεί τους εργοδότες) και EPSU (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών, ευρωπαϊκή οργάνωση συνδικάτων) γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την επιθυμία τους να αρχίσουν διαπραγματεύσεις σύμφωνα με το άρθρο 138 παράγραφος 4 και το άρθρο 139 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας («Συνθήκη ΕΚ») (1) με σκοπό τη σύναψη συμφωνίας-πλαισίου για την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στο νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα.

(3)

Στις 17 Ιουλίου 2009, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν το κείμενο της συμφωνίας-πλαισίου σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στο νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα.

(4)

Δεδομένου ότι οι στόχοι της οδηγίας, και συγκεκριμένα η επίτευξη του ασφαλέστερου δυνατού εργασιακού περιβάλλοντος με την πρόληψη των τραυματισμών των εργαζομένων που προκαλούνται από κάθε είδους ιατρικά αιχμηρά αντικείμενα (συμπεριλαμβανομένων των βελονών) και την προστασία των εργαζομένων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο στον νοσοκομειακό και τον υγειονομικό τομέα, δεν μπορούν να επιτευχθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη και μπορούν, συνεπώς, να επιτευχθούν καλλίτερα, σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

(5)

Κατά την εκπόνηση της πρότασής της για οδηγία, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της την αντιπροσωπευτικότητα των υπογραφόντων μερών, λαμβανομένου υπόψη του πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας, για το νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα, την εντολή τους και τη νομιμότητα των ρητρών της συμφωνίας-πλαισίου, καθώς και τη συμμόρφωσή της προς τις σχετικές διατάξεις για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

(6)

Η Επιτροπή ενημέρωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την πρότασή της.

(7)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε, στις 11 Φεβρουαρίου 2010, ψήφισμα για την πρόταση.

(8)

Ο σκοπός της συμφωνίας-πλαισίου, όπως ορίζεται στη ρήτρα 1, είναι να προαγάγει την επίτευξη ενός από τους στόχους της κοινωνικής πολιτικής, και συγκεκριμένα τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών.

(9)

Η ρήτρα 11 επιτρέπει στα κράτη μέλη και στην Κοινότητα (από 1ης Δεκεμβρίου 2009, αντικαθίσταται από την Ένωση) να διατηρούν και να θεσπίζουν διατάξεις που είναι ευνοϊκότερες για την προστασία των εργαζομένων από τραυματισμούς που προκαλούνται από ιατρικά αιχμηρά αντικείμενα.

(10)

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέπουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία.

(11)

Τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους, μετά από κοινό τους αίτημα, την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, ενόσω προβαίνουν σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι δύνανται, ανά πάσα στιγμή, να εξασφαλίζουν τα αποτελέσματα που επιβάλλει η παρούσα οδηγία.

(12)

Σύμφωνα με το σημείο 34 της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας (2), τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να καταρτίζουν, προς ιδία χρήση και προς όφελος της Κοινότητας, τους δικούς τους πίνακες, οι οποίοι αποτυπώνουν, στο μέτρο του δυνατού, την αντιστοιχία της παρούσας οδηγίας με τα μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, και να τους δημοσιοποιούν,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η παρούσα οδηγία εφαρμόζει τη συμφωνία-πλαίσιο για την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στο νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα, η οποία συνήφθη από τους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους HOSPEEM και EPSU, στις 17 Ιουλίου 2009, όπως παρατίθεται στο παράρτημα.

Άρθρο 2

Τα κράτη μέλη καθορίζουν τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε περίπτωση παράβασης των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία. Οι κυρώσεις είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

Άρθρο 3

1.   Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία ή διασφαλίζουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι έχουν λάβει, με συμφωνία, τα αναγκαία μέτρα το αργότερο έως τις 11 Μαΐου 2013. Ενημερώνουν αμέσως στην Επιτροπή σχετικά.

Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφορά αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2.   Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρθρο 5

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 10 Μαΐου 2010.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

Á. GONZÁLEZ-SINDE REIG


(1)  Νέα αρίθμηση: άρθρο 154 παράγραφος 4 και άρθρο 155 της ΣΛΕΕ.

(2)  ΕΕ C 321 της 31.12.2003, σ. 1.


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΑΙΧΜΗΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

Προοίμιο:

1.

Η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία αποτελεί ζήτημα σημαντικό για όλους όσοι δραστηριοποιούνται στον νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα. Η ανάληψη ορθής δράσης για την πρόληψη των περιττών τραυματισμών και την προστασία από αυτούς θα έχει θετικό αντίκτυπο στους πόρους.

2.

Η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων έχουν πρωταρχική σημασία και συνδέονται στενά με την υγεία των ασθενών. Τούτο είναι καθοριστικό στοιχείο για την ποιότητα της περίθαλψης.

3.

Η διαδικασία της χάραξης και της εφαρμογής της πολιτικής όσον αφορά τα ιατρικά αιχμηρά αντικείμενα θα πρέπει να αποτελεί καρπό κοινωνικού διαλόγου.

4.

Η HOSPEEM (Ευρωπαϊκή Ένωση Εργοδοτών του Νοσοκομειακού και του Υγειονομικού Τομέα) και η EPSU (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών), οι αναγνωρισμένοι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι του νοσοκομειακού και υγειονομικού τομέα, συμφώνησαν τα ακόλουθα:

Γενικά σχόλια:

1.

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 138 και 139 παράγραφος 2 (1),

2.

Έχοντας υπόψη την οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (2),

3.

Έχοντας υπόψη την οδηγία 89/655/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 1989, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού από τους εργαζομένους κατά την εργασία τους (3),

4.

Έχοντας υπόψη την οδηγία 2000/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2000, για την προστασία των εργαζομένων από κινδύνους που διατρέχουν λόγω έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία (4),

5.

Έχοντας υπόψη την κοινοτική στρατηγική 2007-2012 για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (5),

6.

Έχοντας υπόψη την οδηγία 2002/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2002, περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (6),

7.

Έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 6ης Ιουλίου 2006, σχετικά με την προστασία του νοσηλευτικού προσωπικού στην Ευρώπη από λοιμώξεις που μεταδίδονται με το αίμα και προκαλούνται από τραυματισμούς από βελόνες [2006/2015(INI)],

8.

Έχοντας υπόψη το πρώτο και το δεύτερο στάδιο των διαβουλεύσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία του ευρωπαϊκού νοσηλευτικού προσωπικού από αιματογενείς λοιμώξεις που προκαλούνται από τραυματισμούς με βελόνες,

9.

Έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα του τεχνικού σεμιναρίου των EPSU και HOSPEEM για τους τραυματισμούς από βελόνες στις 7 Φεβρουαρίου 2008,

10.

Έχοντας υπόψη την ιεράρχηση των γενικών αρχών πρόληψης που προβλέπονται στο άρθρο 6 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ καθώς και τα προληπτικά μετρά που ορίζονται στα άρθρα 3, 5 και 6 της οδηγίας 2000/54/ΕΚ,

11.

Έχοντας υπόψη τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ/ΠΟΥ σχετικά με τις υπηρεσίες υγείας και τον ιό HIV/AIDS καθώς και τις οδηγίες τους σχετικά με την προληπτική αγωγή μετά την έκθεση σε κίνδυνο για την πρόληψη της λοίμωξης από τον ιό HIV,

12.

Σεβόμενοι απόλυτα τις ισχύουσες εθνικές νομοθεσίες και συλλογικές συμφωνίες,

13.

Εκτιμώντας ότι πρέπει να αναληφθεί δράση για την αξιολόγηση της έκτασης του αντικτύπου των τραυματισμών από αιχμηρά αντικείμενα στο νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα και ότι, σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία, τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα μπορούν να μειώσουν σημαντικά την εκδήλωση ατυχημάτων και λοιμώξεων,

14.

Εκτιμώντας ότι μια πλήρης διαδικασία εκτίμησης της κινδύνου αποτελεί προϋπόθεση για την ανάληψη κατάλληλης δράσης για την πρόληψη των τραυματισμών και των λοιμώξεων,

15.

Εκτιμώντας ότι οι εργοδότες και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων για θέματα υγείας και ασφάλειας πρέπει να συνεργάζονται για την πρόληψη και των προστασία των εργαζομένων από τους τραυματισμούς και τις λοιμώξεις που προκαλούνται από ιατρικά αιχμηρά αντικείμενα,

16.

Εκτιμώντας ότι οι εργαζόμενοι του υγειονομικού κλάδου διατρέχουν κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, κίνδυνο τραυματισμού από αιχμηρά αντικείμενα,

17.

Εκτιμώντας ότι οι φοιτητές που πραγματοποιούν κλινική άσκηση, στο πλαίσιο των σπουδών τους, μολονότι δεν θεωρούνται εργαζόμενοι δυνάμει της παρούσας συμφωνίας, θα πρέπει να καλύπτονται από τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που προβλέποντα στην παρούσα συμφωνία, ενώ οι σχετικές ευθύνες θα πρέπει να ρυθμίζονται ανάλογα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.

Ρήτρα 1:   Σκοπός

Σκοπός της παρούσας συμφωνίας-πλαισίου είναι:

η επίτευξη του ασφαλέστερου δυνατού εργασιακού περιβάλλοντος,

η πρόληψη των τραυματισμών των εργαζομένων από κάθε είδους ιατρικό αιχμηρό αντικείμενο (συμπεριλαμβανομένων των βελονών),

η προστασία των εργαζομένων που διατρέχουν κίνδυνο,

η διαμόρφωση ολοκληρωμένης προσέγγισης για τον καθορισμό πολιτικών σχετικά με την εκτίμηση του κινδύνου, την πρόληψη του κινδύνου, την κατάρτιση, την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση και την παρακολούθηση,

η θέσπιση διαδικασιών αντίδρασης και παρακολούθησης.

Ρήτρα 2:   Πεδίο εφαρμογής

Η παρούσα συμφωνία εφαρμόζεται σε όλους τους εργαζομένους του νοσοκομειακού και του υγειονομικού τομέα καθώς και σε όλους όσοι υπάγονται στη διοικητική εξουσία και εποπτεία των εργοδοτών. Οι εργοδότες θα πρέπει να καταβάλλουν προσπάθειες για να εξασφαλίζουν ότι οι υπεργολάβοι συμμορφώνονται με τις διατάξεις της παρούσας συμφωνίας.

Ρήτρα 3:   Ορισμοί

Κατά την έννοια της παρούσας συμφωνίας, νοούνται ως:

1.

   Εργαζόμενοι: τα πρόσωπα που απασχολούνται από εργοδότη, συμπεριλαμβανομένων των μαθητευομένων και των ασκουμένων, στον τομέα των υπηρεσιών και των δραστηριοτήτων που συνδέονται άμεσα με το νοσοκομειακό και τον υγειονομικό τομέα. Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται με σχέση πρόσκαιρης εργασίας κατά την έννοια της οδηγίας 91/383/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη συμπλήρωση των μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εργαζομένων με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή με σχέση πρόσκαιρης εργασίας (7) εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας.

2.

   Καλυπτόμενοι χώροι εργασίας: οι υγειονομικοί οργανισμοί/υπηρεσίες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς και κάθε άλλος χώρος όπου εκτελούνται και παρέχονται υπηρεσίες/δραστηριότητες υγείας, υπό τη διοικητική εξουσία και εποπτεία του εργοδότη.

3.

   Εργοδότες: τα φυσικά/νομικά πρόσωπα/οργανισμοί που έχουν σχέση εργασίας με τους εργαζομένους. Είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση, την οργάνωση και την παροχή υγειονομικής περίθαλψης και τις άμεσα συνδεόμενες υπηρεσίες/δραστηριότητες που παρέχονται από τους εργαζομένους.

4.

   Αιχμηρά αντικείμενα: αντικείμενα ή εργαλεία αναγκαία για την άσκηση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων στον τομέα της υγείας, τα οποία μπορούν να κόβουν, να τρυπούν, να προκαλούν τραυματισμό ή/και λοίμωξη. Τα αιχμηρά αντικείμενα θεωρούνται εξοπλισμός εργασίας υπό την έννοια της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ για τον εξοπλισμό εργασίας.

5.

   Ιεράρχηση μέτρων: ιεράρχηση των μέτρων ανάλογα με την αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά την αποτροπή, την εξάλειψη και τη μείωση των κινδύνων όπως ορίζονται στο άρθρο 6 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ και στα άρθρα 3, 5 και 6 της οδηγίας 200/54/ΕΚ.

6.

   Ειδικά προληπτικά μέτρα: μέτρα που λαμβάνονται για την αποτροπή των τραυματισμών ή/και της μετάδοσης λοιμώξεων κατά την παροχή υπηρεσιών και την εκτέλεση δραστηριοτήτων που συνδέονται άμεσα με το νοσοκομειακό και τον υγειονομικό τομέα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης του ασφαλέστερου απαιτούμενου εξοπλισμού, με βάση την εκτίμηση κινδύνου, και των ασφαλών μεθόδων διάθεσης των ιατρικών αιχμηρών αντικειμένων.

7.

   Εκπρόσωποι των εργαζομένων: κάθε πρόσωπο που εκλέγεται, επιλέγεται ή ορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και πρακτική για να εκπροσωπεί τους εργαζομένους.

8.

   Εκπρόσωποι των εργαζομένων σε θέματα υγείας και ασφάλειας: σύμφωνα με το άρθρο 3 στοιχείο γ) της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, κάθε πρόσωπο που εκλέγεται, επιλέγεται ή ορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και πρακτική για να εκπροσωπεί τους εργαζομένους όσον αφορά τα ζητήματα προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία.

9.

   Υπεργολάβος: κάθε πρόσωπο που δραστηριοποιείται σε υπηρεσίες και δραστηριότητες που συνδέονται άμεσα με το νοσοκομειακό και τον υγειονομικό τομέα, στο πλαίσιο συμβατικών σχέσεων εργασίας που συνάπτει με τον εργοδότη.

Ρήτρα 4:   Αρχές

1.

Οι εργαζόμενοι του υγειονομικού τομέα που διαθέτουν ορθή κατάρτιση, επαρκείς πόρους και προστασία αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την πρόληψη των κινδύνων που συνδέονται με τραυματισμούς και λοιμώξεις από ιατρικά αιχμηρά αντικείμενα. Η αποτροπή της έκθεσης αποτελεί τη βασική στρατηγική για την εξάλειψη και την ελαχιστοποίηση του κινδύνου των τραυματισμών ή των λοιμώξεων που προκαλούνται στον χώρο της εργασίας.

2.

Ο ρόλος των εκπροσώπων των εργαζομένων σε θέματα υγείας και ασφάλειας είναι πρωταρχικός για την πρόληψη κινδύνου και την προστασία.

3.

Ο εργοδότης υποχρεούνται να μεριμνά για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων σε κάθε πτυχή που συνδέεται με την εργασία, συμπεριλαμβανομένων των ψυχοκοινωνικών παραγόντων και της οργάνωσης της εργασίας.

4.

Αποτελεί ευθύνη του κάθε εργαζομένου να φροντίζει, ανάλογα με τις δυνατότητές του, για την ασφάλεια και την υγεία του, καθώς και για την ασφάλεια και την υγεία των άλλων προσώπων που επηρεάζονται από τις πράξεις του κατά την εργασία, σύμφωνα με την κατάρτισή του και τις οδηγίες του εργοδότη του.

5.

Ο εργοδότης διαμορφώνει ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους συμμετέχουν στην ανάπτυξη πολιτικών και πρακτικών για την υγεία και την ασφάλεια.

6.

Η αρχή που διέπει τα ακόλουθα ειδικά προληπτικά μέτρα που διατυπώνονται στις ρήτρες 5-10 της παρούσας συμφωνίας σημαίνει ότι ποτέ δεν προεξοφλείται η έλλειψη κινδύνου. Εφαρμόζεται η ιεράρχηση των γενικών αρχών πρόληψης σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ και των άρθρων 3, 5 και 6 της οδηγίας 2000/54/ΕΚ.

7.

Οι εργοδότες και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων συνεργάζονται στο κατάλληλο επίπεδο για την εξάλειψη και την πρόληψη των κινδύνων, την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και τη διαμόρφωση ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος, μεταξύ άλλων με διαβουλεύσεις σχετικά με την επιλογή και τη χρήση ασφαλούς εξοπλισμού, με τον καθορισμό του βέλτιστου τρόπου για την εφαρμογή των διαδικασιών κατάρτισης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.

8.

Πρέπει να αναληφθεί δράση μεσω διαδικασίας ενημέρωσης και διαβούλευσης, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και τις συλλογικές συμβάσεις.

9.

Για να είναι αποτελεσματικά τα μέτρα ευαισθητοποίησης πρέπει να γίνεται καταμερισμός των υποχρεώσεων μεταξύ των εργοδοτών, των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους.

10.

Για την επίτευξη του ασφαλέστερου δυνατού εργασιακού περιβάλλοντος, είναι σκόπιμο να συνδυάζονται μέτρα σχεδιασμού, ευαισθητοποίησης, ενημέρωσης, κατάρτισης, πρόληψης και παρακολούθησης.

11.

Πρέπει να καλλιεργηθεί η νοοτροπία του «μη στιγματισμού». Η αναφορά των περιστατικών πρέπει να επικεντρώνεται στους συστημικούς παράγοντες και όχι στα ατομικά σφάλματα. Η συστηματική αναφορά των περιστατικών πρέπει να θεωρείται ως φυσιολογική διαδικασία.

Ρήτρα 5:   Εκτίμηση κινδύνου

1.

Οι διαδικασίες εκτίμησης κινδύνου διενεργούνται σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 6 της οδηγίας 2000/54/ΕΚ και τα άρθρα 6 και 9 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ.

2.

Η εκτίμηση κινδύνου περιλαμβάνει τον προσδιορισμό της έκθεσης, την κατανόηση της σημασίας ενός ορθώς εξοπλισμένου και οργανωμένου εργασιακού περιβάλλοντος και καλύπτει όλες τις περιπτώσεις που συνδέονται με τραυματισμό, αίμα ή άλλο δυνητικά μολυσματικό υλικό.

3.

Οι εκτιμήσεις κινδύνου λαμβάνουν υπόψη την τεχνολογία, την οργάνωση της εργασίας, τις συνθήκες εργασίας, το επίπεδο των προσόντων, τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που συνδέονται με την εργασία και την επίδραση παραγόντων που συνδέονται με το εργασιακό περιβάλλον. Η εκτίμηση κινδύνου:

προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αποτραπεί η έκθεση,

εξετάζει πιθανά εναλλακτικά συστήματα.

Ρήτρα 6:   Εξάλειψη, πρόληψη και προστασία

1.

Στις περιπτώσεις που τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνου αποκαλύπτουν ότι υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού από αιχμηρά αντικείμενα ή/και λοίμωξης, πρέπει να διακόπτεται η έκθεση των εργαζομένων στον κίνδυνο με τη λήψη των ακόλουθων μέτρων, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σειρά προτεραιότητας:

καθορίζονται και εφαρμόζονται ασφαλείς διαδικασίες για τη χρήση και τη διάθεση των αιχμηρών ιατρικών εργαλείων και των μολυσμένων αποβλήτων. Οι διαδικασίες αυτές επαναξιολογούνται τακτικά και αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των μέτρων για την ενημέρωση και την κατάρτιση των εργαζομένων που αναφέρονται στη ρήτρα 8,

παύει η περιττή χρήση αιχμηρών αντικειμένων με αλλαγές στην πρακτική και με βάση τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνου, με την εξασφάλιση ιατρικών συσκευών που περιέχουν μηχανισμούς ασφάλειας και προστασίας,

καταργείται αμέσως η πρακτική της επανατοποθέτησης καλυμμάτων στις βελόνες.

2.

Όσον αφορά τη δραστηριότητα και την εκτίμηση κινδύνου, ο κίνδυνος έκθεσης πρέπει να μειώνεται στο χαμηλότερο επίπεδο που απαιτείται για να προστατεύεται επαρκώς η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων. Με βάση τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνου πρέπει να εφαρμόζονται τα ακόλουθα μέτρα:

εφαρμόζονται αποτελεσματικές διαδικασίες διάθεσης και τοποθετούνται ασφαλείς από τεχνική άποψη περιέκτες με σαφή επισήμανση για το χειρισμό των αιχμηρών αντικειμένων και των εργαλείων έγχυσης μιάς χρήσης όσον το δυνατόν πιο κοντά στις περιοχές που έχουν αποτελέσει αντικείμενο της εκτίμησης κινδύνου, όπου χρησιμοποιούνται ή ευρίσκονται τα αιχμηρά αντικείμενα,

γίνεται πρόληψη του κινδύνου λοιμώξεων με την εφαρμογή ασφαλών συστημάτων εργασίας, με τους εξής τρόπους:

α)

ανάπτυξη συνεκτικής συνολικής πολιτικής πρόληψης, η οποία καλύπτει την τεχνολογία, την οργάνωση της εργασίας, τις συνθήκες εργασίας, τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που συνδέονται με την εργασία καθώς και την επίδραση παραγόντων που συνδέονται με το εργασιακό περιβάλλον,

β)

κατάρτιση,

γ)

εφαρμογή διαδικασιών για την ιατρική παρακολούθηση, σύμφωνα με το άρθρο 14 της οδηγίας 2000/54/ΕΚ·

χρήση ατομικού εξοπλισμού προστασίας.

3.

Όταν η εκτίμηση που αναφέρεται στη ρήτρα 5 καταδεικνύει την ύπαρξη κινδύνου για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων λόγω της έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες για τους οποίους υπάρχουν αποτελεσματικά εμβόλια, πρέπει να προσφέρεται εμβολιασμός στους εργαζόμενους.

4.

Ο εμβολιασμός και, εφόσον απαιτείται, ο επαναληπτικός εμβολιασμός πραγματοποιούνται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και πρακτική, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού του είδους των εμβολίων.

Οι εργαζόμενοι ενημερώνονται σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τόσο του εμβολιασμού όσο και του μη εμβολιασμού,

Ο εμβολιασμός πρέπει να παρέχεται δωρεάν σε όλους τους εργαζομένους και τους φοιτητές που εκτελούν υγειονομικές και συναφείς δραστηριότητες στο χώρο εργασίας.

Ρήτρα 7:   Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση

Δεδομένου ότι τα αιχμηρά αντικείμενα θεωρούνται εξοπλισμός εργασίας κατά την έννοια της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ (8), εκτός από την ενημέρωση και τις γραπτές οδηγίες που παρέχονται στους εργαζομένους, σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ, ο εργοδότης λαμβάνει τα ακόλουθα κατάλληλα μέτρα:

εφιστά την προσοχή στους διάφορους κινδύνους,

παρέχει επεξηγήσεις όσον αφορά την ισχύουσα νομοθεσία,

προάγει ορθές πρακτικές όσον αφορά την πρόληψη και την καταγραφή των συμβάντων/ατυχημάτων,

προβαίνει σε ενέργειες ευαισθητοποίησης αναπτύσσοντας δραστηριότητες και ενημερωτικό υλικό σε συνεργασία με αντιπροσωπευτικά συνδικάτα ή/και τους εκπροσώπους των εργαζομένων,

παρέχει ενημέρωση σχετικά με διαθέσιμα προγράμματα στήριξης.

Ρήτρα 8:   Κατάρτιση

Επιπλέον των μέτρων που προσδιορίζονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 2000/54/ΕΚ, παρέχεται κατάλληλη κατάρτιση σχετικά με τις πολιτικές και τις διαδικασίες που συνδέονται με τους τραυματισμούς από αιχμηρά αντικείμενων, μεταξύ άλλων για τα εξής:

την ορθή χρήση ιατρικών συσκευών που περιέχουν μηχανισμούς για την προστασία από τα αιχμηρά αντικείμενα,

τη διοργάνωση εισαγωγικών σεμιναρίων για όλους τους νέους και τους προσωρινούς υπαλλήλους,

τον κίνδυνο που συνδέεται με την έκθεση σε αίμα και σε σωματικά υγρά,

τα μέτρα πρόληψης, όπως τις συνήθεις προφυλάξεις, τα ασφαλή συστήματα εργασίας, τις ορθές διαδικασίες χρήσης και διάθεσης, τη σημασία του εμβολιασμού, σύμφωνα με τις διαδικασίες που εφαρμόζονται στο χώρο εργασίας,

τις διαδικασίες αναφοράς, αντίδρασης και παρακολούθησης και τη σημασία τους,

τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε περίπτωση τραυματισμού.

Οι εργοδότες πρέπει να διοργανώνουν και να παρέχουν κατάρτιση που να είναι υποχρεωτική για τους εργαζομένους. Οι εργοδότες πρέπει να δίνουν άδεια στους εργαζόμενους που υποχρεούνται να συμμετάσχουν σε κατάρτιση. Η εν λόγω κατάρτιση παρέχεται τακτικά, με βάση τα αποτελέσματα της παρακολούθησης, τον εκσυγχρονισμό και τις βελτιώσεις.

Ρήτρα 9:   Αναφορά

1.

Τούτο περιλαμβάνει την επανεξέταση των διαδικασιών αναφοράς που εφαρμόζονται σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων για θέματα υγείας και ασφάλειας ή/και των αρμόδιων εκπροσώπων των εργοδοτών/εργαζομένων. Οι μηχανισμοί αναφοράς θα πρέπει να περιλαμβάνουν τοπικά, εθνικά και ευρωπαϊκά συστήματα.

2.

Οι εργαζόμενοι αναφέρουν αμέσως κάθε ατύχημα ή περιστατικό που σχετίζεται με το χειρισμό αιχμηρών αντικειμένων στους εργοδότες ή/και στον υπεύθυνο ή/και στο πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για την ασφάλεια και την υγεία στο χώρο εργασίας.

Ρήτρα 10:   Αντίδραση και παρακολούθηση

Πρέπει να προβλέπονται πολιτικές και διαδικασίες για την περίπτωση τραυματισμού από αιχμηρό αντικείμενο. Όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν τις εν λόγω πολιτικές και διαδικασίες. Οι διαδικασίες αυτές θα πρέπει να συνάδουν με την ευρωπαϊκή, την εθνική και την περιφερειακή νομοθεσία καθώς και με τις συλλογικές συμβάσεις, ανάλογα με την περίπτωση.

Ειδικότερα, πρέπει να αναλαμβάνεται η ακόλουθη δράση:

ο εργοδότης μεριμνά αμέσως για την περίθαλψη του τραυματισμένου εργαζομένου, μεταξύ άλλων, με την παροχή προληπτικής αγωγής μετά την έκθεση και τη διενέργεια κάθε αναγκαίας ιατρικής εξέτασης όταν ενδείκνυται για ιατρικούς λόγους, καθώς και με την κατάλληλη παρακολούθηση της υγείας σύμφωνα με τη ρήτρα 6 παράγραφος 2 στοιχείο γ),

ο εργοδότης διερευνά τις αιτίες και τις περιστάσεις του ατυχήματος/περιστατικού και το καταγράφει, λαμβάνοντας, εφόσον ενδείκνυται, τα αναγκαία μέτρα. Ο εργαζόμενος πρέπει να παρέχει τις σχετικές πληροφορίες την κατάλληλη χρονική στιγμή για να συμπληρωθούν τα στοιχεία που αφορούν το ατύχημα ή το περιστατικό,

σε περίπτωση τραυματισμού, ο εργοδότης εξετάζει τις ακόλουθες ενέργειες, συμπεριλαμβανομένης της παροχής υποστήριξης στους εργαζόμενους, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, και εξασφαλισμένης ιατρικής αγωγής. Προβλέπεται αποκατάσταση, συνέχιση της σχέσης εργασίας και η δυνατότητα αποζημίωσης ανάλογα με τις εθνικές ή/και τομεακές συμφωνίες ή την εθνική ή/και τομεακή νομοθεσία.

Το απόρρητο όσον αφορά τον τραυματισμό, τη διάγνωση και την αγωγή είναι θεμελιώδες και πρέπει να τηρείται.

Ρήτρα 11:   Εφαρμογή

Η παρούσα συμφωνία ισχύει υπό την επιφύλαξη των ισχυουσών ή μελλοντικών εθνικών και κοινοτικών (9) διατάξεων που ευνοούν περισσότερο την προστασία των εργαζομένων από τραυματισμούς από ιατρικά αιχμηρά αντικείμενα.

Τα υπογράφοντα μέρη ζητούν από την Επιτροπή να υποβάλει την παρούσα συμφωνία-πλαίσιο στο Συμβούλιο προκειμένου να λάβει απόφαση ώστε να καταστεί η συμφωνία δεσμευτική στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εάν εφαρμοσθεί με απόφαση του Συμβουλίου, σε ευρωπαϊκό επίπεδο και με την επιφύλαξη του αντίστοιχου ρόλου της Επιτροπής, των εθνικών δικαστηρίων και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει τη γνώμη των υπογραφόντων μερών όσον αφορά την ερμηνεία της.

Τα υπογράφοντα μέρη επανεξετάζουν την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας πέντε έτη μετά την ημερομηνία της απόφασης του Συμβουλίου, εάν το ζητήσει ένα από τα μέρη της συμφωνίας.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2009.

Για την EPSU

Karen JENNINGS

Για την HOSPEEM

Godfrey PERERA


(1)  Νέα αρίθμηση: άρθρο 154 και άρθρο 155 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.

(2)  ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1.

(3)  ΕΕ L 393 της 30.12.1990, σ. 13. Εν συνεχεία, η οδηγία αυτή έχει κωδικοποιηθεί ως οδηγία 2009/104/ΕΚ, ΕΕ L 260 της 3.10.2009, σ. 5.

(4)  ΕΕ L 262 της 17.10.2000, σ. 21.

(5)  COM(2007) 62 τελικό, 21.2.2007.

(6)  ΕΕ L 80 της 23.3.2002, σ. 29.

(7)  ΕΕ L 206 της 29.7.1991, σ. 19.

(8)  Εν συνεχεία, η οδηγία κωδικοποιήθηκε ως οδηγία 2009/104/ΕΚ.

(9)  Ο όρος «κοινοτικός» αντικαταστάθηκε, από την 1η Δεκεμβρίου 2009, από τον όρο «ενωσιακός».

Υγεία και ασφάλεια στην εργασία- Θεματολογικά δελτία για την Ευρωπαϊκή Ένωση- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

 Η βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία αποτελεί σημαντικό ζήτημα για την ΕΕ από τη δεκαετία του 1980. Με τη θέσπιση νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθορίστηκαν τα ελάχιστα πρότυπα για την προστασία των εργαζομένων, επιτρέποντας ταυτόχρονα στα κράτη μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα. Όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγινε νομικά δεσμευτικός, καθιστώντας την πολιτική για την υγεία και την ασφάλεια έναν ακόμη πιο σημαντικό τομέα της νομοθεσίας της ΕΕ.

Νομική βάση

Άρθρα 91, 114, 115, 151, 153 και 352 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Στόχοι

Βάσει του άρθρου 153 της ΣΛΕΕ, η ΕΕ δύναται να θεσπίσει νομοθεσία (οδηγίες) για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, προκειμένου να στηρίξει και να συμπληρώσει τις δραστηριότητες των κρατών μελών. Για τον σκοπό αυτό, καθορίζονται ελάχιστες απαιτήσεις σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίες επιτρέπουν στα κράτη μέλη να θεσπίσουν υψηλότερα επίπεδα προστασίας σε εθνικό επίπεδο, εφόσον το επιθυμούν. Η Συνθήκη προβλέπει, επίσης, ότι οι οδηγίες που εγκρίνονται δεν πρέπει να επιβάλλουν διοικητικές, δημοσιονομικές ή νομικές δεσμεύσεις που θα παρεμπόδιζαν τη δημιουργία και την ανάπτυξη των ΜΜΕ.

Επιτεύγματα

1. Θεσμικές εξελίξεις

Υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), πραγματοποιήθηκαν διάφορα ερευνητικά προγράμματα στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. Η ανάγκη για μια συνολική προσέγγιση του ζητήματος έγινε έκδηλη όταν ιδρύθηκε η ΕΟΚ το 1957. Το 1974 ιδρύθηκε η συμβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στην εργασία για να βοηθήσει την Επιτροπή (Απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 74/325/ΕΟΚ). Για την ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ήταν απαραίτητη η θέσπιση ελάχιστων κανόνων σε ό,τι αφορά την επαγγελματική υγεία και την ασφάλεια. Αυτό οδήγησε στην έκδοση ορισμένων οδηγιών, όπως η οδηγία 82/605/ΕΟΚ (που αντικαταστάθηκε από την οδηγία 98/24/ΕΚ) σχετικά με την προστασία από τους κινδύνους που σχετίζονται με τον μεταλλικό μόλυβδο, η οδηγία 83/477/EΟΚ (που τροποποιήθηκε τελευταία φορά από την οδηγία 2009/148/EΚ) σχετικά με τον αμίαντο και η οδηγία 86/188/EΟΚ (που τροποποιήθηκε τελευταία φορά από την οδηγία 2003/10/EΚ) σχετικά με τον θόρυβο.

1. Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη

Με την έγκριση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης το 1987 τέθηκε για πρώτη φορά το θέμα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία στη Συνθήκη ΕΟΚ και το σχετικό άρθρο καθόρισε ελάχιστες απαιτήσεις και επέτρεψε στο Συμβούλιο να εγκρίνει οδηγίες για την επαγγελματική υγεία και ασφάλεια με ειδική πλειοψηφία. Στόχοι ήταν: να βελτιωθεί η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων στον χώρο εργασίας· να εναρμονιστούν οι συνθήκες στο εργασιακό περιβάλλον· να αποφευχθεί το «κοινωνικό ντάμπινγκ», καθώς προχωρούσε η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς· και να αποτραπεί η μετεγκατάσταση εταιρειών σε περιοχές με χαμηλότερο επίπεδο προστασίας, με σκοπό να αποκτηθεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

2. Συνθήκη του Άμστερνταμ (1997)

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ ενίσχυσε τη σημασία των ζητημάτων απασχόλησης με την εισαγωγή του τίτλου για την απασχόληση και την Κοινωνική Συμφωνία. Για πρώτη φορά το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν από κοινού μέσω της διαδικασίας συναπόφασης οδηγίες οι οποίες καθόριζαν ελάχιστες απαιτήσεις στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και των συνθηκών εργασίας.

3. Συμβολή της Συνθήκης της Λισαβόνας (2007)

Η Συνθήκη της Λισαβόνας περιλαμβάνει μία «κοινωνική ρήτρα» σύμφωνα με την οποία στις πολιτικές της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές απαιτήσεις. Με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέστη νομικά δεσμευτικός για τα κράτη μέλη της ΕΕ, όταν αυτά εφαρμόζουν την ενωσιακή νομοθεσία.

4. Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων (2017)

Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, που υπεγράφη από το Συμβούλιο, την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο τον Νοέμβριο του 2017, θεσπίζει 20 δικαιώματα και αρχές, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 31 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σε συνθήκες εργασίας οι οποίες σέβονται την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των εργαζομένων. Σύμφωνα με την αρχή 10 του πυλώνα οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και σε εργασιακό περιβάλλον που είναι προσαρμοσμένο στις επαγγελματικές ανάγκες τους και τους επιτρέπει να παρατείνουν τη παραμονή τους στην αγορά εργασίας. 

Αν και μη δεσμευτικός καθ’ εαυτόν, ο πυλώνας αυτός αποτελεί μια δέσμη νομοθετικών μέτρων και μέτρων ήπιου δικαίου, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της σύγκλισης στην κατεύθυνση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης και εργασίας στην ΕΕ.

2. Ορόσημα: Οδηγίες και Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

1. Οδηγία πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και ειδικές οδηγίες

Το άρθρο 137 της Συνθήκης της Νίκαιας (πλέον άρθρο 153 της ΣΛΕΕ) αποτέλεσε τη βάση για τις προσπάθειες της ΕΕ να βελτιώσει το περιβάλλον εργασίας με σκοπό την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Η έκδοση της οδηγίας πλαισίου 89/391/ΕΟΚ, με την οποία δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη νοοτροπία της πρόληψης, αποτέλεσε ορόσημο. Προέβλεπε προληπτικά μέτρα, πληροφόρηση, διαβούλευση, ισορροπημένη συμμετοχή και κατάρτιση των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

Η οδηγία πλαίσιο αποτελεί το θεμέλιο για 25 ειδικές οδηγίες που καλύπτουν διαφορετικούς τομείς και για τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2062/94 σχετικά με την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία. Επηρέασε όμως και άλλες νομοθετικές πράξεις που σχετίζονται με τους προσωρινά απασχολούμενους, καθώς και με ζητήματα που άπτονται του χρόνου εργασίας σε διάφορες οδηγίες.

Στις ειδικές οδηγίες περιλαμβάνονται οι εξής πτυχές:

  • Οι απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας (89/654/ΕΟΚ) και η σήμανση ασφάλειας και/ή υγείας στην εργασία (92/58/ΕΟΚ)·
  • η χρήση εξοπλισμού εργασίας (89/655/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2001/45/ΕΚ και την οδηγία 2009/104/ΕΚ)· η χρήση εξοπλισμών ατομικής προστασίας (89/656/ΕΟΚ), η εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης (90/270/ΕΟΚ) και η χειρωνακτική διακίνηση φορτίων (90/269/ΕΟΚ)·
  • Τομείς: προσωρινά ή κινητά εργοτάξια (92/57/ΕΟΚ)· εξορυκτικές διά γεωτρήσεων βιομηχανίες (92/91/ΕΟΚ, 92/104/ΕΟΚ) και αλιευτικά σκάφη (93/103/ΕΚ)·
  • Ομάδες: έγκυοι εργαζόμενες (92/85/ΕΟΚ) και η προστασία των νέων στην εργασία (94/33/ΕΚ)·
  • Παράγοντες: έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες (90/394/ΕΟΚ) και η οδηγία για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία (2004/37/ΕΚ)· χημικοί παράγοντες (98/24/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2000/39/ΕΚ και την οδηγία 2009/161/ΕΕ)· βιολογικοί παράγοντες κατά την εργασία (2000/54/ΕΚ) και προστασία από την ιονίζουσα ακτινοβολία (οδηγία 2013/59/Ευρατόμ για την κατάργηση προηγούμενων σχετικών οδηγιών)· προστασία των εργαζομένων οι οποίοι είναι δυνατόν να εκτεθούν σε κίνδυνο από εκρηκτικές ατμόσφαιρες (99/92/ΕΚ)· έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (κραδασμοί) (2002/44/ΕΚ), θόρυβο (2003/10/ΕΚ), ηλεκτρομαγνητικά πεδία (2004/40/ΕΚ όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2013/35/ΕΕ) και τεχνητή οπτική ακτινοβολία (2006/25/ΕΚ)·
  • Ουσίες: ευθυγράμμιση πολλών οδηγιών σχετικά με την ταξινόμηση, επισήμανση, συσκευασία ουσιών και μειγμάτων (οδηγία 2014/27/ΕΕ).

Η επικαιροποίηση της οδηγίας 2004/37/ΕΚ σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες συνιστά μια εν εξελίξει διαδικασία που θα συνεχιστεί στο μέλλον: μια πρώτη παρτίδα 13 ουσιών καλύφθηκε σε πρόταση που υποβλήθηκε τον Μάιο του 2016, η οποία και εγκρίθηκε τελικά τον Δεκέμβριο του 2017. Μια δεύτερη πρόταση του Ιανουαρίου 2017 για την αναθεώρηση των ορίων για επτά επιπλέον ουσίες εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2019, αφότου το Κοινοβούλιο καθόρισε με επιτυχία οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης σε εκπομπές καυσαερίων των κινητήρων ντίζελ που περιλαμβάνονται στο πεδίο της. Μια τρίτη πρόταση του Απριλίου 2018, η οποία καλύπτει πέντε επιπλέον ουσίες που χρησιμοποιούνται στη μεταλλουργία, τη γαλβανοπλαστική, την εξόρυξη, την ανακύκλωση, τα εργαστήρια και την υγειονομική περίθαλψη, τελικά εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2019 ως οδηγία 2019/983. Τέλος, τον Σεπτέμβριο του 2020, στο πλαίσιο της τέταρτης αναθεώρησης της οδηγίας προτάθηκε ο ορισμός νέων οριακών τιμών ή η αναθεώρηση των υφιστάμενων για τρεις καρκινογόνες ουσίες. Η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ενέκρινε μια έκθεση σχετικά με τον εν λόγω φάκελο και αποφάσισε να εμπλακεί σε διοργανικές διαπραγματεύσεις από τον Απρίλιο του 2021. Η πρόταση αποτελεί την πρώτη πρωτοβουλία του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2021.

Ένας άλλος τρόπος να δοθεί ώθηση στην κοινωνική νομοθεσία είναι οι συμφωνίες με τους κοινωνικούς εταίρους που συνάπτονται στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (2.3.7). Τον Δεκέμβριο του 2016, το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία (ΕΕ) 2017/159 για την εφαρμογή της συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στον τομέα της αλιείας, η οποία είχε επιτευχθεί το 2013. Ωστόσο, δεν εγκρίθηκε παρόμοια συμφωνία με τη μορφή οδηγίας για τον κλάδο της κομμωτικής.

2. Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA)

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, με έδρα το Μπιλμπάο, ιδρύθηκε το 1996. Στόχος του είναι να ενισχύσει την ανταλλαγή γνώσεων και πληροφοριών προκειμένου να προωθηθεί μια νοοτροπία πρόληψης του κινδύνου. Έχει συσταθεί διαδικτυακή πλατφόρμα για το διαδικτυακό διαδραστικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (OiRA), το οποίο περιέχει φιλικά προς τις ΜΜΕ τομεακά εργαλεία αξιολόγησης κινδύνου σε όλες τις γλώσσες, και το ηλεκτρονικό εργαλείο «Επικίνδυνες Ουσίες», το οποίο παρέχει ειδικές για τις εταιρείες συμβουλές σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες και τα χημικά προϊόντα και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να εφαρμόζουν ορθές πρακτικές και προστατευτικά μέτρα. Το 2015, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) ολοκλήρωσε την επανεξέταση των επιτυχημένων πρωτοβουλιών συγκριτικής αξιολόγησης για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασίαοι οποίες επέτρεψαν στις οργανώσεις να συγκρίνουν τις αντίστοιχες διαδικασίες για την υγεία και την ασφάλεια. Το 2016, ολοκλήρωσε ένα πιλοτικό σχέδιο σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, που ξεκίνησε η Επιτροπή κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επιπλέον, από το 2000, ο Οργανισμός έχει πραγματοποιήσει ετήσιες εκστρατείες ευαισθητοποίησης με τίτλο «Υγιείς χώροι εργασίας» σχετικά με διάφορα θέματα υγείας και ασφάλειας. Η εκστρατείας ευαισθητοποίησης για την περίοδο 2020-2022 επικεντρώνεται στην πρόληψη των σχετιζόμενων με την εργασία μυοσκελετικών παθήσεων (MSD).

3. Κοινοτικά προγράμματα δράσης και στρατηγικές για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία

Μεταξύ του 1951 και του 1997 υλοποιήθηκαν ερευνητικά προγράμματα της ΕΚΑΧ στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία. Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Ατζέντα, η οποία εγκρίθηκε το 2000, συνέβαλε στην υιοθέτηση μιας περισσότερο στρατηγικής προσέγγισης στο θέμα σε επίπεδο ΕΕ. Στη συνέχεια υιοθετήθηκε μια συνολική προσέγγιση της ευημερίας στο χώρο εργασίας μέσω της κοινοτικής στρατηγικής για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία για την περίοδο 2002-2006.

Η κοινοτική στρατηγική για την περίοδο 2007-2012 επικεντρώνεται στην πρόληψη. Στόχος της ήταν να επιτύχει μια συνεχή μείωση των επαγγελματικών ατυχημάτων και ασθενειών στην ΕΕ, ιδίως δημιουργώντας και εφαρμόζοντας εθνικές στρατηγικές, καθώς και βελτιώνοντας, απλοποιώντας αλλά και εφαρμόζοντας καλύτερα τις υφιστάμενες νομοθετικές ρυθμίσεις μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, της ευαισθητοποίησης και της καλύτερης ενημέρωσης και κατάρτισης.

Τον Ιούνιο του 2014, η Επιτροπή δημοσίευσε το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία για την περίοδο 2014-2020, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2015. Το πλαίσιο αποσκοπεί να αντιμετωπίσει τρεις μεγάλες προκλήσεις: να βελτιώσει και να απλοποιήσει τους υφιστάμενους κανόνες, να ενισχύσει την πρόληψη ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία, συμπεριλαμβανομένων νέων κινδύνων, και να λάβει υπόψη τη γήρανση του εργατικού δυναμικού. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στις ανάγκες των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Επιπλέον, η ανακοίνωση της Επιτροπής του 2017 για μια ασφαλέστερη και πιο υγιεινή εργασία επικεντρώθηκε στον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας και της πολιτικής της ΕΕ για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία.

Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, που εγκρίθηκε στις 3 Μαρτίου 2021, η Επιτροπή πρότεινε ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία για την περίοδο 2014-2020. Επικεντρώνεται στην πρόβλεψη και τη διαχείριση των αλλαγών στον νέο κόσμο της εργασίας, στη βελτίωση της πρόληψης των εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών και στην αύξηση της ετοιμότητας για ενδεχόμενες μελλοντικές κρίσεις στον τομέα της υγείας. Όπως και οι προηγούμενες στρατηγικές, το νέο αυτό πλαίσιο αναμένεται να πυροδοτήσει την έγκριση ή την αναθεώρηση εθνικών στρατηγικών ΕΑΥ που αποσκοπούν στην τόνωση συντονισμένων δράσεων σε διάφορα επίπεδα, με τη συμμετοχή των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων βασικών ενδιαφερόμενων μερών. Η εν λόγω επικείμενη ανακοίνωση αποτυπώνει επίσης τα πρόσφατα συμπεράσματα του Συμβουλίου και τις γνωμοδοτήσεις της τριμερούς συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία και της επιτροπής ανώτερων επιθεωρητών εργασίας.

Μετά την επιδημιολογική έξαρση της νόσου COVID-19, η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Συγκεκριμένα, τον Ιούνιο του 2020, επικαιροποιήθηκε η οδηγία για την έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες (2000/54/ΕΚ) ώστε να συμπεριληφθεί στον σχετικό κατάλογο και ο SARS-CoV-2, καθώς και να αναγνωριστούν οι νέοι κίνδυνοι στον χώρο εργασίας. Η Επιτροπή ενθάρρυνε τους εργοδότες να αξιολογήσουν τους κινδύνους και να λάβουν προληπτικά και προστατευτικά μέτρα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων, ιδίως για τους εργαζόμενους που έρχονται σε άμεση επαφή με τον ιό. Τον Απρίλιο του 2020 η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για την επιστροφή στην εργασία μετά την άρση των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας και, στη συνέχεια, αναπτύχθηκε ένα πρακτικό διαδικτυακό εργαλείο για να βοηθήσει τους εργοδότες στην αξιολόγηση κινδύνου κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τονίσει πολλές φορές την ανάγκη να βελτιωθεί η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Έχει εγκρίνει ψηφίσματα, στα οποία ζητεί να καλύπτονται από τη νομοθεσία της ΕΕ όλες οι πτυχές που αφορούν άμεσα ή έμμεσα τη σωματική ή την ψυχική ευημερία των εργαζομένων. Το Κοινοβούλιο έχει επίσης ασκήσει σημαντική επιρροή σε οδηγίες για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Υποστηρίζει την Επιτροπή στις προσπάθειές της να βελτιώσει την παροχή ενημέρωσης προς τις ΜΜΕ. Θεωρεί ότι η εργασία πρέπει να προσαρμόζεται στις ικανότητες και ανάγκες των ατόμων, και όχι το αντίθετο, και ότι τα εργασιακά περιβάλλοντα θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τις ειδικές ανάγκες των ευάλωτων εργαζομένων. Το Κοινοβούλιο έχει παροτρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει αναδυόμενους κινδύνους οι οποίοι δεν καλύπτονται από την ισχύουσα νομοθεσία, π.χ. η έκθεση σε νανοσωματίδια, το άγχος, η επαγγελματική εξουθένωση και η βία, καθώς και η παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

Συγκεκριμένα, η συμβολή του Κοινοβουλίου ήταν καθοριστικής σημασίας για την έγκριση συμφωνίας πλαισίου σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στον νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα, η οποία υπεγράφη από τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ και εφαρμόστηκε με την οδηγία 2010/32/ΕΕ του Συμβουλίου. Ζήτησε επίσης να βελτιωθεί η ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με την προστασία των εγκύων εργαζομένων, καθώς και με την προστασία των εργαζομένων από τις μυοσκελετικές διαταραχές. Περαιτέρω καίρια αιτήματα αποτελούν η θέσπιση οδηγίας που θα καθορίζει ελάχιστες προϋποθέσεις όσον αφορά την αναγνώριση των επαγγελματικών νόσων, και η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας πλαισίου 89/391/ΕΟΚ ώστε να συμπεριλάβει ορισμένες ομάδες εργαζομένων (όπως οι εργαζόμενοι στις ένοπλες δυνάμεις, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι οικιακοί βοηθοί και οι εργαζόμενοι κατ’ οίκον).

Τον Ιούνιο του 2010, το Κοινοβούλιο απέρριψε την πρόταση της Επιτροπής για τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με τον χρόνο εργασίας των εργαζομένων που εκτελούν κινητές δραστηριότητες οδικών μεταφορών, διότι δεν συμφώνησε ότι οι αυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι θα πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Συνεπώς, η Επιτροπή απέσυρε την πρότασή της.

Στο ψήφισμά του, της 25ης Νοεμβρίου 2015, το Κοινοβούλιο, αντιδρώντας στην έγκριση, από την Επιτροπή, του πλαισίου για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία την περίοδο 2014-2020, εξέφρασε δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι στο πλαίσιο δεν ορίζονται συγκεκριμένοι στόχοι ενώ ζήτησε να συμπεριληφθούν πιο συγκεκριμένα νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα μετά την ενδιάμεση επανεξέταση του 2016.

Τον Σεπτέμβριο του 2018, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τρόπους για την επανένταξη των εργαζομένων που αναρρώνουν από τραυματισμούς και ασθένειες σε μια ποιοτική απασχόληση, που βασίζεται σε τρεις πυλώνες: πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση· επιστροφή στην εργασία· και αλλαγή νοοτροπίας έναντι της επανένταξης των εργαζομένων.

Τον Σεπτέμβριο του 2021 η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου ενέκρινε νέα έκθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας με συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τον αμίαντο. Προτείνει την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πλήρη κατάργηση του αμιάντου με στόχο την ασφαλή και οριστική αφαίρεση του αμιάντου από το δομημένο περιβάλλον και, ως εκ τούτου, την καλύτερη προστασία των εργαζομένων και των πολιτών. Προτείνει επίσης την επικαιροποίηση της οδηγίας 2009/148/ΕΚ σχετικά με τον αμίαντο και ζητεί την υποβολή νομοθετικής πρότασης σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών ασθενειών και τη θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών για την αποζημίωση όσων υποφέρουν από επαγγελματικές ασθένειες που συνδέονται με τον αμίαντο.

Πέρα από την τροποποίηση των προτεινόμενων νομοθετικών διατάξεων και την παρακολούθηση και ενθάρρυνση των υπόλοιπων εργασιών της Επιτροπής στον τομέα της υγείας και ασφάλειας, το Κοινοβούλιο προσεγγίζει το ζήτημα και με προορατικό τρόπο, εξετάζει νέους κινδύνους που συνδέονται με την τεχνολογική καινοτομία και τις συναφείς αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας.

 

Helen Hoffmann

Η βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία αποτελεί σημαντικό ζήτημα για την ΕΕ από τη δεκαετία του 1980. Με τη θέσπιση νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθορίστηκαν τα ελάχιστα πρότυπα για την προστασία των εργαζομένων, επιτρέποντας ταυτόχρονα στα κράτη μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα. Όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγινε νομικά δεσμευτικός, καθιστώντας την πολιτική για την υγεία και την ασφάλεια έναν ακόμη πιο σημαντικό τομέα της νομοθεσίας της ΕΕ.

Νομική βάση

Άρθρα 91, 114, 115, 151, 153 και 352 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Στόχοι

Βάσει του άρθρου 153 της ΣΛΕΕ, η ΕΕ δύναται να θεσπίσει νομοθεσία (οδηγίες) για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, προκειμένου να στηρίξει και να συμπληρώσει τις δραστηριότητες των κρατών μελών. Για τον σκοπό αυτό, καθορίζονται ελάχιστες απαιτήσεις σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίες επιτρέπουν στα κράτη μέλη να θεσπίσουν υψηλότερα επίπεδα προστασίας σε εθνικό επίπεδο, εφόσον το επιθυμούν. Η Συνθήκη προβλέπει, επίσης, ότι οι οδηγίες που εγκρίνονται δεν πρέπει να επιβάλλουν διοικητικές, δημοσιονομικές ή νομικές δεσμεύσεις που θα παρεμπόδιζαν τη δημιουργία και την ανάπτυξη των ΜΜΕ.

Επιτεύγματα

1. Θεσμικές εξελίξεις

Υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), πραγματοποιήθηκαν διάφορα ερευνητικά προγράμματα στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. Η ανάγκη για μια συνολική προσέγγιση του ζητήματος έγινε έκδηλη όταν ιδρύθηκε η ΕΟΚ το 1957. Το 1974 ιδρύθηκε η συμβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στην εργασία για να βοηθήσει την Επιτροπή (Απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 74/325/ΕΟΚ). Για την ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ήταν απαραίτητη η θέσπιση ελάχιστων κανόνων σε ό,τι αφορά την επαγγελματική υγεία και την ασφάλεια. Αυτό οδήγησε στην έκδοση ορισμένων οδηγιών, όπως η οδηγία 82/605/ΕΟΚ (που αντικαταστάθηκε από την οδηγία 98/24/ΕΚ) σχετικά με την προστασία από τους κινδύνους που σχετίζονται με τον μεταλλικό μόλυβδο, η οδηγία 83/477/EΟΚ (που τροποποιήθηκε τελευταία φορά από την οδηγία 2009/148/EΚ) σχετικά με τον αμίαντο και η οδηγία 86/188/EΟΚ (που τροποποιήθηκε τελευταία φορά από την οδηγία 2003/10/EΚ) σχετικά με τον θόρυβο.

1. Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη

Με την έγκριση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης το 1987 τέθηκε για πρώτη φορά το θέμα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία στη Συνθήκη ΕΟΚ και το σχετικό άρθρο καθόρισε ελάχιστες απαιτήσεις και επέτρεψε στο Συμβούλιο να εγκρίνει οδηγίες για την επαγγελματική υγεία και ασφάλεια με ειδική πλειοψηφία. Στόχοι ήταν: να βελτιωθεί η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων στον χώρο εργασίας· να εναρμονιστούν οι συνθήκες στο εργασιακό περιβάλλον· να αποφευχθεί το «κοινωνικό ντάμπινγκ», καθώς προχωρούσε η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς· και να αποτραπεί η μετεγκατάσταση εταιρειών σε περιοχές με χαμηλότερο επίπεδο προστασίας, με σκοπό να αποκτηθεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

2. Συνθήκη του Άμστερνταμ (1997)

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ ενίσχυσε τη σημασία των ζητημάτων απασχόλησης με την εισαγωγή του τίτλου για την απασχόληση και την Κοινωνική Συμφωνία. Για πρώτη φορά το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν από κοινού μέσω της διαδικασίας συναπόφασης οδηγίες οι οποίες καθόριζαν ελάχιστες απαιτήσεις στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και των συνθηκών εργασίας.

3. Συμβολή της Συνθήκης της Λισαβόνας (2007)

Η Συνθήκη της Λισαβόνας περιλαμβάνει μία «κοινωνική ρήτρα» σύμφωνα με την οποία στις πολιτικές της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές απαιτήσεις. Με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέστη νομικά δεσμευτικός για τα κράτη μέλη της ΕΕ, όταν αυτά εφαρμόζουν την ενωσιακή νομοθεσία.

4. Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων (2017)

Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, που υπεγράφη από το Συμβούλιο, την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο τον Νοέμβριο του 2017, θεσπίζει 20 δικαιώματα και αρχές, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 31 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σε συνθήκες εργασίας οι οποίες σέβονται την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των εργαζομένων. Σύμφωνα με την αρχή 10 του πυλώνα οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και σε εργασιακό περιβάλλον που είναι προσαρμοσμένο στις επαγγελματικές ανάγκες τους και τους επιτρέπει να παρατείνουν τη παραμονή τους στην αγορά εργασίας. 

Αν και μη δεσμευτικός καθ’ εαυτόν, ο πυλώνας αυτός αποτελεί μια δέσμη νομοθετικών μέτρων και μέτρων ήπιου δικαίου, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της σύγκλισης στην κατεύθυνση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης και εργασίας στην ΕΕ.

2. Ορόσημα: Οδηγίες και Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

1. Οδηγία πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και ειδικές οδηγίες

Το άρθρο 137 της Συνθήκης της Νίκαιας (πλέον άρθρο 153 της ΣΛΕΕ) αποτέλεσε τη βάση για τις προσπάθειες της ΕΕ να βελτιώσει το περιβάλλον εργασίας με σκοπό την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Η έκδοση της οδηγίας πλαισίου 89/391/ΕΟΚ, με την οποία δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη νοοτροπία της πρόληψης, αποτέλεσε ορόσημο. Προέβλεπε προληπτικά μέτρα, πληροφόρηση, διαβούλευση, ισορροπημένη συμμετοχή και κατάρτιση των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

Η οδηγία πλαίσιο αποτελεί το θεμέλιο για 25 ειδικές οδηγίες που καλύπτουν διαφορετικούς τομείς και για τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2062/94 σχετικά με την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία. Επηρέασε όμως και άλλες νομοθετικές πράξεις που σχετίζονται με τους προσωρινά απασχολούμενους, καθώς και με ζητήματα που άπτονται του χρόνου εργασίας σε διάφορες οδηγίες.

Στις ειδικές οδηγίες περιλαμβάνονται οι εξής πτυχές:

  • Οι απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας (89/654/ΕΟΚ) και η σήμανση ασφάλειας και/ή υγείας στην εργασία (92/58/ΕΟΚ)·
  • η χρήση εξοπλισμού εργασίας (89/655/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2001/45/ΕΚ και την οδηγία 2009/104/ΕΚ)· η χρήση εξοπλισμών ατομικής προστασίας (89/656/ΕΟΚ), η εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης (90/270/ΕΟΚ) και η χειρωνακτική διακίνηση φορτίων (90/269/ΕΟΚ)·
  • Τομείς: προσωρινά ή κινητά εργοτάξια (92/57/ΕΟΚ)· εξορυκτικές διά γεωτρήσεων βιομηχανίες (92/91/ΕΟΚ, 92/104/ΕΟΚ) και αλιευτικά σκάφη (93/103/ΕΚ)·
  • Ομάδες: έγκυοι εργαζόμενες (92/85/ΕΟΚ) και η προστασία των νέων στην εργασία (94/33/ΕΚ)·
  • Παράγοντες: έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες (90/394/ΕΟΚ) και η οδηγία για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία (2004/37/ΕΚ)· χημικοί παράγοντες (98/24/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2000/39/ΕΚ και την οδηγία 2009/161/ΕΕ)· βιολογικοί παράγοντες κατά την εργασία (2000/54/ΕΚ) και προστασία από την ιονίζουσα ακτινοβολία (οδηγία 2013/59/Ευρατόμ για την κατάργηση προηγούμενων σχετικών οδηγιών)· προστασία των εργαζομένων οι οποίοι είναι δυνατόν να εκτεθούν σε κίνδυνο από εκρηκτικές ατμόσφαιρες (99/92/ΕΚ)· έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (κραδασμοί) (2002/44/ΕΚ), θόρυβο (2003/10/ΕΚ), ηλεκτρομαγνητικά πεδία (2004/40/ΕΚ όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2013/35/ΕΕ) και τεχνητή οπτική ακτινοβολία (2006/25/ΕΚ)·
  • Ουσίες: ευθυγράμμιση πολλών οδηγιών σχετικά με την ταξινόμηση, επισήμανση, συσκευασία ουσιών και μειγμάτων (οδηγία 2014/27/ΕΕ).

Η επικαιροποίηση της οδηγίας 2004/37/ΕΚ σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες συνιστά μια εν εξελίξει διαδικασία που θα συνεχιστεί στο μέλλον: μια πρώτη παρτίδα 13 ουσιών καλύφθηκε σε πρόταση που υποβλήθηκε τον Μάιο του 2016, η οποία και εγκρίθηκε τελικά τον Δεκέμβριο του 2017. Μια δεύτερη πρόταση του Ιανουαρίου 2017 για την αναθεώρηση των ορίων για επτά επιπλέον ουσίες εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2019, αφότου το Κοινοβούλιο καθόρισε με επιτυχία οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης σε εκπομπές καυσαερίων των κινητήρων ντίζελ που περιλαμβάνονται στο πεδίο της. Μια τρίτη πρόταση του Απριλίου 2018, η οποία καλύπτει πέντε επιπλέον ουσίες που χρησιμοποιούνται στη μεταλλουργία, τη γαλβανοπλαστική, την εξόρυξη, την ανακύκλωση, τα εργαστήρια και την υγειονομική περίθαλψη, τελικά εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2019 ως οδηγία 2019/983. Τέλος, τον Σεπτέμβριο του 2020, στο πλαίσιο της τέταρτης αναθεώρησης της οδηγίας προτάθηκε ο ορισμός νέων οριακών τιμών ή η αναθεώρηση των υφιστάμενων για τρεις καρκινογόνες ουσίες. Η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ενέκρινε μια έκθεση σχετικά με τον εν λόγω φάκελο και αποφάσισε να εμπλακεί σε διοργανικές διαπραγματεύσεις από τον Απρίλιο του 2021. Η πρόταση αποτελεί την πρώτη πρωτοβουλία του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2021.

Ένας άλλος τρόπος να δοθεί ώθηση στην κοινωνική νομοθεσία είναι οι συμφωνίες με τους κοινωνικούς εταίρους που συνάπτονται στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (2.3.7). Τον Δεκέμβριο του 2016, το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία (ΕΕ) 2017/159 για την εφαρμογή της συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στον τομέα της αλιείας, η οποία είχε επιτευχθεί το 2013. Ωστόσο, δεν εγκρίθηκε παρόμοια συμφωνία με τη μορφή οδηγίας για τον κλάδο της κομμωτικής.

2. Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA)

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, με έδρα το Μπιλμπάο, ιδρύθηκε το 1996. Στόχος του είναι να ενισχύσει την ανταλλαγή γνώσεων και πληροφοριών προκειμένου να προωθηθεί μια νοοτροπία πρόληψης του κινδύνου. Έχει συσταθεί διαδικτυακή πλατφόρμα για το διαδικτυακό διαδραστικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (OiRA), το οποίο περιέχει φιλικά προς τις ΜΜΕ τομεακά εργαλεία αξιολόγησης κινδύνου σε όλες τις γλώσσες, και το ηλεκτρονικό εργαλείο «Επικίνδυνες Ουσίες», το οποίο παρέχει ειδικές για τις εταιρείες συμβουλές σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες και τα χημικά προϊόντα και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να εφαρμόζουν ορθές πρακτικές και προστατευτικά μέτρα. Το 2015, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) ολοκλήρωσε την επανεξέταση των επιτυχημένων πρωτοβουλιών συγκριτικής αξιολόγησης για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασίαοι οποίες επέτρεψαν στις οργανώσεις να συγκρίνουν τις αντίστοιχες διαδικασίες για την υγεία και την ασφάλεια. Το 2016, ολοκλήρωσε ένα πιλοτικό σχέδιο σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, που ξεκίνησε η Επιτροπή κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επιπλέον, από το 2000, ο Οργανισμός έχει πραγματοποιήσει ετήσιες εκστρατείες ευαισθητοποίησης με τίτλο «Υγιείς χώροι εργασίας» σχετικά με διάφορα θέματα υγείας και ασφάλειας. Η εκστρατείας ευαισθητοποίησης για την περίοδο 2020-2022 επικεντρώνεται στην πρόληψη των σχετιζόμενων με την εργασία μυοσκελετικών παθήσεων (MSD).

3. Κοινοτικά προγράμματα δράσης και στρατηγικές για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία

Μεταξύ του 1951 και του 1997 υλοποιήθηκαν ερευνητικά προγράμματα της ΕΚΑΧ στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία. Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Ατζέντα, η οποία εγκρίθηκε το 2000, συνέβαλε στην υιοθέτηση μιας περισσότερο στρατηγικής προσέγγισης στο θέμα σε επίπεδο ΕΕ. Στη συνέχεια υιοθετήθηκε μια συνολική προσέγγιση της ευημερίας στο χώρο εργασίας μέσω της κοινοτικής στρατηγικής για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία για την περίοδο 2002-2006.

Η κοινοτική στρατηγική για την περίοδο 2007-2012 επικεντρώνεται στην πρόληψη. Στόχος της ήταν να επιτύχει μια συνεχή μείωση των επαγγελματικών ατυχημάτων και ασθενειών στην ΕΕ, ιδίως δημιουργώντας και εφαρμόζοντας εθνικές στρατηγικές, καθώς και βελτιώνοντας, απλοποιώντας αλλά και εφαρμόζοντας καλύτερα τις υφιστάμενες νομοθετικές ρυθμίσεις μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, της ευαισθητοποίησης και της καλύτερης ενημέρωσης και κατάρτισης.

Τον Ιούνιο του 2014, η Επιτροπή δημοσίευσε το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία για την περίοδο 2014-2020, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2015. Το πλαίσιο αποσκοπεί να αντιμετωπίσει τρεις μεγάλες προκλήσεις: να βελτιώσει και να απλοποιήσει τους υφιστάμενους κανόνες, να ενισχύσει την πρόληψη ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία, συμπεριλαμβανομένων νέων κινδύνων, και να λάβει υπόψη τη γήρανση του εργατικού δυναμικού. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στις ανάγκες των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Επιπλέον, η ανακοίνωση της Επιτροπής του 2017 για μια ασφαλέστερη και πιο υγιεινή εργασία επικεντρώθηκε στον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας και της πολιτικής της ΕΕ για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία.

Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, που εγκρίθηκε στις 3 Μαρτίου 2021, η Επιτροπή πρότεινε ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία για την περίοδο 2014-2020. Επικεντρώνεται στην πρόβλεψη και τη διαχείριση των αλλαγών στον νέο κόσμο της εργασίας, στη βελτίωση της πρόληψης των εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών και στην αύξηση της ετοιμότητας για ενδεχόμενες μελλοντικές κρίσεις στον τομέα της υγείας. Όπως και οι προηγούμενες στρατηγικές, το νέο αυτό πλαίσιο αναμένεται να πυροδοτήσει την έγκριση ή την αναθεώρηση εθνικών στρατηγικών ΕΑΥ που αποσκοπούν στην τόνωση συντονισμένων δράσεων σε διάφορα επίπεδα, με τη συμμετοχή των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων βασικών ενδιαφερόμενων μερών. Η εν λόγω επικείμενη ανακοίνωση αποτυπώνει επίσης τα πρόσφατα συμπεράσματα του Συμβουλίου και τις γνωμοδοτήσεις της τριμερούς συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία και της επιτροπής ανώτερων επιθεωρητών εργασίας.

Μετά την επιδημιολογική έξαρση της νόσου COVID-19, η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Συγκεκριμένα, τον Ιούνιο του 2020, επικαιροποιήθηκε η οδηγία για την έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες (2000/54/ΕΚ) ώστε να συμπεριληφθεί στον σχετικό κατάλογο και ο SARS-CoV-2, καθώς και να αναγνωριστούν οι νέοι κίνδυνοι στον χώρο εργασίας. Η Επιτροπή ενθάρρυνε τους εργοδότες να αξιολογήσουν τους κινδύνους και να λάβουν προληπτικά και προστατευτικά μέτρα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων, ιδίως για τους εργαζόμενους που έρχονται σε άμεση επαφή με τον ιό. Τον Απρίλιο του 2020 η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για την επιστροφή στην εργασία μετά την άρση των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας και, στη συνέχεια, αναπτύχθηκε ένα πρακτικό διαδικτυακό εργαλείο για να βοηθήσει τους εργοδότες στην αξιολόγηση κινδύνου κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τονίσει πολλές φορές την ανάγκη να βελτιωθεί η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Έχει εγκρίνει ψηφίσματα, στα οποία ζητεί να καλύπτονται από τη νομοθεσία της ΕΕ όλες οι πτυχές που αφορούν άμεσα ή έμμεσα τη σωματική ή την ψυχική ευημερία των εργαζομένων. Το Κοινοβούλιο έχει επίσης ασκήσει σημαντική επιρροή σε οδηγίες για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Υποστηρίζει την Επιτροπή στις προσπάθειές της να βελτιώσει την παροχή ενημέρωσης προς τις ΜΜΕ. Θεωρεί ότι η εργασία πρέπει να προσαρμόζεται στις ικανότητες και ανάγκες των ατόμων, και όχι το αντίθετο, και ότι τα εργασιακά περιβάλλοντα θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τις ειδικές ανάγκες των ευάλωτων εργαζομένων. Το Κοινοβούλιο έχει παροτρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει αναδυόμενους κινδύνους οι οποίοι δεν καλύπτονται από την ισχύουσα νομοθεσία, π.χ. η έκθεση σε νανοσωματίδια, το άγχος, η επαγγελματική εξουθένωση και η βία, καθώς και η παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

Συγκεκριμένα, η συμβολή του Κοινοβουλίου ήταν καθοριστικής σημασίας για την έγκριση συμφωνίας πλαισίου σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αιχμηρά αντικείμενα στον νοσοκομειακό και υγειονομικό τομέα, η οποία υπεγράφη από τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ και εφαρμόστηκε με την οδηγία 2010/32/ΕΕ του Συμβουλίου. Ζήτησε επίσης να βελτιωθεί η ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με την προστασία των εγκύων εργαζομένων, καθώς και με την προστασία των εργαζομένων από τις μυοσκελετικές διαταραχές. Περαιτέρω καίρια αιτήματα αποτελούν η θέσπιση οδηγίας που θα καθορίζει ελάχιστες προϋποθέσεις όσον αφορά την αναγνώριση των επαγγελματικών νόσων, και η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας πλαισίου 89/391/ΕΟΚ ώστε να συμπεριλάβει ορισμένες ομάδες εργαζομένων (όπως οι εργαζόμενοι στις ένοπλες δυνάμεις, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι οικιακοί βοηθοί και οι εργαζόμενοι κατ’ οίκον).

Τον Ιούνιο του 2010, το Κοινοβούλιο απέρριψε την πρόταση της Επιτροπής για τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με τον χρόνο εργασίας των εργαζομένων που εκτελούν κινητές δραστηριότητες οδικών μεταφορών, διότι δεν συμφώνησε ότι οι αυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι θα πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Συνεπώς, η Επιτροπή απέσυρε την πρότασή της.

Στο ψήφισμά του, της 25ης Νοεμβρίου 2015, το Κοινοβούλιο, αντιδρώντας στην έγκριση, από την Επιτροπή, του πλαισίου για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία την περίοδο 2014-2020, εξέφρασε δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι στο πλαίσιο δεν ορίζονται συγκεκριμένοι στόχοι ενώ ζήτησε να συμπεριληφθούν πιο συγκεκριμένα νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα μετά την ενδιάμεση επανεξέταση του 2016.

Τον Σεπτέμβριο του 2018, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τρόπους για την επανένταξη των εργαζομένων που αναρρώνουν από τραυματισμούς και ασθένειες σε μια ποιοτική απασχόληση, που βασίζεται σε τρεις πυλώνες: πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση· επιστροφή στην εργασία· και αλλαγή νοοτροπίας έναντι της επανένταξης των εργαζομένων.

Τον Σεπτέμβριο του 2021 η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου ενέκρινε νέα έκθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας με συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τον αμίαντο. Προτείνει την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πλήρη κατάργηση του αμιάντου με στόχο την ασφαλή και οριστική αφαίρεση του αμιάντου από το δομημένο περιβάλλον και, ως εκ τούτου, την καλύτερη προστασία των εργαζομένων και των πολιτών. Προτείνει επίσης την επικαιροποίηση της οδηγίας 2009/148/ΕΚ σχετικά με τον αμίαντο και ζητεί την υποβολή νομοθετικής πρότασης σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών ασθενειών και τη θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών για την αποζημίωση όσων υποφέρουν από επαγγελματικές ασθένειες που συνδέονται με τον αμίαντο.

Πέρα από την τροποποίηση των προτεινόμενων νομοθετικών διατάξεων και την παρακολούθηση και ενθάρρυνση των υπόλοιπων εργασιών της Επιτροπής στον τομέα της υγείας και ασφάλειας, το Κοινοβούλιο προσεγγίζει το ζήτημα και με προορατικό τρόπο, εξετάζει νέους κινδύνους που συνδέονται με την τεχνολογική καινοτομία και τις συναφείς αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας.

 

Helen Hoffmann


«Ποτέ δεν μπορείς να κάνεις αρκετά»: Η ψυχική υγεία στον ψηφιακό χώρο εργασίας -Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

 

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Με την πανδημία της COVID-19 και την άνοδο της ψηφιακής και της εξ αποστάσεως εργασίας,
 οι άνθρωποι αισθάνονται αυξημένη πίεση, άγχος, κατάθλιψη και κόπωση. Τι κάνει το Κοινοβούλιο, για να αντιμετωπίσει αυτήν την κρίση ψυχικής υγείας; Εκτός από την πρόταση να γίνει το 2023 το Ευρωπαϊκό Έτος Ψυχικής Υγείας, η Maria Walsh, συγγραφέας της έκθεσης, προτείνει λύσεις σε επίπεδο ΕΕ: ένα δικαίωμα αποσύνδεσης, καλύτερη ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ενώ νέες προοδευτικές οδηγίες βρίσκονται στα σκαριά.